Сурет: Қазақстан шахмат федерациясы
46-шы шахмат Олимпиадасына қазақстандық жаттықтырушылар тек біздің спортшыларды ғана емес, тағы алты басқа құраманы да дайындады, деп хабарлайды Қазақстан шахмат федерациясының баспасөз қызметі.
Қырғызстан ерлер құрамасын Олимпиадада гроссмейстер Пётр Костенко, Камбоджа ерлер командасын – халықаралық мастер Рустам Қайырбеков, Непал ерлер құрамасын – халықаралық мастер Кирилл Кудеринов басқарады. Сондай-ақ Олимпиадаға дейін тікелей қазақстандық тәлімгерлер Иордания, Пәкістан және Түрікменстан спортшыларымен айналысты.
Жоғарыда аталған барлық командалар 2026 жылы Freedom Asian Chess Initiatives (FACI) жобасының қатысушылары болып табылады. Жобаны Қазақстан шахмат федерациясы Халықаралық шахмат федерациясы (FIDE) және Азия шахмат федерациясымен (ACF) бірлесіп, Freedom Holding Corp. қолдауымен жүзеге асырады. Бұл – шахмат инфрақұрылымы даму сатысында тұрған азиялық елдердің шахмат федерацияларын қолдау бағдарламасы. Жоба 2024 жылдан бері жұмыс істейді. Алғашқы қатысушылар Тәжікстан, Шри-Ланка, Оман, Непал және Камбоджа болды.
«Үш жылдан сәл астам уақыт бұрын біз FACI жобасын – Азия елдерінде шахматты дамытуды қолдау бастамасын іске қостық. Жоба аясында қазақстандық жаттықтырушылар мен гроссмейстерлер дамып келе жатқан шахмат федерацияларымен жұмыс істейді, жергілікті мамандармен тәжірибе алмасады, спортшыларды маңызды халықаралық жарыстарға дайындауға көмектеседі. Бүгінде біз бұл бастаманың барлық тараптар үшін пайдалы болғанын көріп отырмыз. Біздің жаттықтырушыларымыз әлемді көру, жаңа елдермен танысу, қосымша кәсіби тәжірибе алу және жаңа достар табу мүмкіндігіне ие болды. Әрине, мұндай жұмыс елдер арасындағы қарым-қатынасты нығайтады, оларды тұрақты етеді және перспективада басқа салаларда ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін жасай алады. Мен жоба нәтижелеріне өте ризамын. Осы уақыт ішінде ол біз тікелей жұмыс істеген шамамен он елді қамтыды. Бұл қызмет жалғасуы және, оның ішінде FIDE деңгейінде, кеңеюі тиіс деп сенемін. Бұл шахматты оқыту және кәсіби спортшыларды дайындау саласындағы тәжірибе алмасудың шынымен маңызды бастамасы», – деп есептейді Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Тұрлов.
Алдыңғы, Будапешттегі 45-ші шахмат Олимпиадасында да Қазақстан мамандары FACI елдерінің құрамаларымен жұмыс істеді. Дмитрий Стативкин Оман командасының капитаны, Бахтияр Асқаров – Камбоджа, Жанибек Аманов – Шри-Ланка командаларының капитаны болды. Гроссмейстер Евгений Владимиров Тәжікстан құрамасына қашықтан көмектесті. Непал командасы Мұртас Қажғалеевтің басшылығымен Олимпиадаға дайындалды, алайда шахматшылар виза алудағы қиындықтарға байланысты қатыса алмады. Сол кезде кураторлық еткен құрамалар жақсы нәтиже көрсетті. Мысалы, Тәжікстан ерлер құрамасы старты 87-нөмірмен жалпы 63-орынды иеленді. Әйелдер құрамасы старты 81-нөмірмен 70-орынға жетті. Шри-Ланка ерлер командасы старты 134-орыннан 90-орынға көтерілді (D тобында 1-орын), әйелдер құрамасы старты 82-нөмірмен 40-орынды алды. Камбоджа ерлер құрамасы старты 191-нөмірмен 170-орынға тұрақтады.
«2023 жылғы наурызда мен Азия шахмат федерациясының вице-президенті болып тағайындалдым, сол кезде осы лауазымда Азияда шахматты дамыту үшін не істеуге болады деген сұрақ туындады. Біз бұл идеяны менің әріптесім, FIDE атқарушы директоры Виктор Бологанмен талқылай бастадық. FACI атауы сәл кейінірек пайда болды, бірақ тұжырымдаманың өзі дәл сол кезде қалыптасты. Бастапқыда біз шахматты дамытқысы келетін елдерге жүйелі қолдау қажет екенінен шықтық. Ұлттық және балалар құрамаларына көмек, мектептерде шахматты дамыту және нақты елде сұранысқа ие болуы мүмкін басқа жобалар туралы сөз болды. Тұжырымдама қалыптасқаннан кейін біз оны Тимур Руслановичке ұсындық және оның қолдауын алдық. Содан кейін Азия шахмат федерациясына шейх Сұлтан бин Халифан Әл Нахайянға жүгіндік. Осыдан кейін жобаның ұйымдастырушылық құрылымы құрылып, бастама жұмыс істей бастады. Біз өте жақсы пікір аламыз. Көптеген федерациялар бізге егжей-тегжейлі кері байланыспен қайта оралады. Мысалы, жақында Жапония шахмат федерациясынан хат келді, онда жоба аясында не істеуге қол жеткізілгені, ата-аналар, жаттықтырушылар мен балалар қалай әрекет еткені егжей-тегжейлі сипатталған. Мұндай пікірлер біз үшін әсіресе маңызды, өйткені олар біздің жұмысымыздың нақты нәтижесін көруге мүмкіндік береді. Біз өз практикалық әрекеттерімізбен тек Азияда ғана емес, әлемде шахматты дамытуға үлес қосып жатқанымызды сезінеміз», – деп әңгімелейді Қазақстан шахмат федерациясының бірінші вице-президенті Дәрмен Садвақасов.
2025 жылы жобаға Иордания мен Пәкістан қосылды. Бір жыл ішінде FACI аясында жасөспірімдер, әйелдер және ерлер ұлттық командалары мен жаттықтырушылар үшін 20 жаттығу іс-шарасы мен жиын өткізілді. Тағы 12 жас шахматшы кадеттер арасындағы әлем чемпионатына қатысу үшін жол жүру гранттарын алды. Оман мен Непалдағы халықаралық турнирлер кезінде мастер-класстар, тренингтер және бір мезгілде ойнау сеанстары өткізілді, Пәкістанда шахмат академиясы ашылды.
Қатысушы елдердің федерацияларына спорттық киім мен шахмат инвентары берілді, ал Непалда жоба ұлттық жасөспірімдер, кадеттер және қыздар чемпионатын қолдады.
«Ең алдымен мен Freedom Asian Chess Initiatives-ке Непалда шахматты дамытуға көрсеткен маңызды және тұрақты қолдауы үшін шынайы алғысымды білдіргім келеді. Әсіресе халықаралық мастер Кирилл Кудериновпен жұмыс істеу мүмкіндігі үшін ризамыз. Біздің ұлттық құраманың пікірі бойынша, Кирилл – біз бұрын жұмыс істеген ең үздік жаттықтырушылардың бірі. Оның кәсібилігі, берілгендігі және жүйелі тәсілі команданы дайындау мен дамытуға елеулі үлес қосты. Біз Непал құрамасының Самарқандтағы 46-шы шахмат Олимпиадасындағы өнерін оптимистік бағалаймыз және D тобында алтын медаль үшін күресуге ниеттіміз. Ынтымақтастықтың оң тәжірибесін ескере отырып, біз Кирилл Кудериновты Непал ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы етіп тағайындау туралы ұсыныс енгізуді де жоспарлап отырмыз. Біз FACI мен Қазақстан шахмат федерациясына көпжылдық достық, әріптестік және непалдық шахматты қолдағаны үшін шынайы алғыс айтамыз», – дейді Непал шахмат федерациясының бас хатшысы Дхарам Бахадур Лама.
Иорданияда гроссмейстерлер Алексей Кузьмин, Антон Филиппов, Александр Моисеенко, Евгений Владимиров, Камбоджада – халықаралық мастер Рустам Қайырбеков, Непалда – халықаралық мастер Бахтияр Асқаров, Оманда – FIDE мастеріне кандидат Дмитрий Стативкин, Пәкістан мен Шри-Ланкада – халықаралық мастер Жанибек Аманов, Тәжікстанда – гроссмейстер Виталий Козяк жұмыс істеді.
Спорттық нәтижелер туралы да айтуға болады. 2025 жылы Шри-Ланка өкілдері 20 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионатында екі күміс және бір қола медаль жеңіп алды, Иордания шахматшылары араб елдерінің жастар чемпионатында ерекшеленді: екі алтын және екі күміс медаль, оның ішінде 18 жастағы Руби әл-Кудахқа әйелдер халықаралық мастері атағы берілді.
Қазіргі маусымда FACI географиясы Иордания, Камбоджа, Қырғызстан, Непал, Пәкістан, Түрікменстан және Жапонияны қамтиды. Осы елдердің барлық құрамалары, Жапониядан басқасы, 46-шы шахмат Олимпиадасына қазақстандық жаттықтырушылардың басшылығымен дайындалды.
Мұндай дайындықтың бір мысалы – Түрікменстан құрамасы. Мамыр–маусым айларында команда Көкшетаудағы Шахмат үйінде гроссмейстер Александр Рахмановтың басшылығымен екі апталық оқу-жаттығу жиынынан өтті. Жазда сабақтар онлайн форматта жалғасты, ал Олимпиада басталар алдында команда Қазақстанда тағы бір екі апталық жиын өткізді. Осы жұмыстың барлығы FACI бағдарламасы аясында жүргізілді.
Олимпиадада бұл дайындық алғашқы нәтижелерін берді. Старты турда Түрікменстанның ерлер және әйелдер құрамалары 4:0 есебімен жеңіске жетті. Ерлер командасы Шығыс Тимор құрамасын, әйелдер – Лихтенштейнді жеңді.
Осылайша, Самарқандтағы Олимпиада жоба жұмысының нәтижелерін және қазақстандық мамандардың қолдауымен маусым бойы дайындалған құрамалардың прогресін бағалаудың кезекті мүмкіндігі болды.
