2026 жылғы 18 сəуірде Almaty Management University (AlmaU) университетінде бірден екі маңызды оқиға болды — жаңа шахмат кабинеті ашылды жəне үшінші рет ALMAU CHESS CUP турнирі өтті. Турнирдің төрт жеңімпазы AlmaU-да оқуға 100% грант алды. Əлемде университет өмірі мен шахматты байланыстыру дəстүрі бұрыннан бар. Оксфорд пен Кембридж университеттері ондаған жылдар бойы шахмат турнирлерін өткізіп келеді. Енді бұл қозғалысқа Алматы да қосылды: AlmaU Қазақстан шахмат федерациясымен серіктестікте өзінің шахмат кабинетін ашты. Ашылу рəсімінде лента қиылды, достық блиц-матч өткізілді, одан кейін елдің мектептері мен колледждерінен келген 50-ден астам қатысушы қатысқан толыққанды турнир ұйымдастырылды.
Жай аудитория емес
AlmaU-дағы шахмат кабинеті — ойынға, партияларды талдауға жəне пікір алмасуға арналған арнайы жабдықталған кеңістік. Студенттер мен мектеп оқушылары кез келген күні келіп, позицияларды талдап, жаттыға алады жəне ойдас адамдармен кездесе алады.
«Шахматтық кеңістік — бұл жай аудитория емес, қарым-қатынас, талдау жəне даму үшін тірі орта. Мұнда студенттер күн сайын кездесіп, партияларды талқылай алады жəне өз құзыреттерін дамыта алады. Мұндай бастамалардың дəстүрге айналуы өте маңызды: AlmaU үшінші рет турнир өткізіп отыр жəне бірден бірнеше грант беру — бұл əр университеттің қолынан келе бермейтін іс. Бұл Қазақстандағы жастар мен шахмат мəдениетін дамытуға нақты үлес», — деді Қазақстан шахмат федерациясының атқарушы директоры Гүлмира Дəулетова.
Ол сондай-ақ Оксфорд жəне Кембридж университеттерінде шахмат турнирлерінің көпжылдық тарихы бар екенін атап өтіп, AlmaU-да да осындай дəстүр қалыптасатынына сенім білдірді.
Шахмат — білім беру құралы ретінде
Кабинеттің ашылуы кеңірек логикаға сəйкес келеді: шахмат жай спорт түрі болудан біртіндеп бас тартып, оқу ортасының бөлігіне айналуда. AlmaU осы логикаға қосылып, оны нақты кеңістіктер мен форматтарда іске асыруға дайын университеттердің қатарында. Университет ректоры Тимур Бұлдыбаев бұл шешімнің маңызын былай түсіндірді:
«Қазақстан шахмат федерациясының қолдауы мен ынтымақтастығы үшін алғыс айтамыз. Біз үшін интеллектуалды спортты оқу процесіне бөлік ету маңызды. Шахмат кабинеті ашу — студенттердің стратегиялық ойлауын дамытуға жəне талантты жастарды тартуға жасалған қадам. Бұл кеңістік идеялар туатын, партиялар талқыланатын жəне жаңа қауымдастық қалыптасатын орынға айналады».
Төрт грант — теңдессіз іс
ALMAU CHESS CUP турнирі үшінші жыл қатарынан өткізіліп келеді. Жарыс қорытындысы бойынша төрт жеңімпаз AlmaU-да кез келген мамандық бойынша оқуға 100% ректорлық грант алды. Салыстыру үшін: көптеген университеттер мұндай
жағдайда бір грантпен шектеледі. Турнир швейцар жүйесі бойынша өтті — бұл форматта бірдей ұпай жинаған қатысушылар бір-бірімен ойнайды, бұл көп қатысушы болған жағдайда да үздіктерді объективті анықтауға мүмкіндік береді.
Турнир қорытындысы:
1-орын — Қабылбек Даниял
2-орын — Құмар Асылхан
3-орын — Нұрболатов Дəулет
Қыздар арасындағы жеңімпаз — Садығали Камила
Өзі осында ойнаған гроссмейстер
Турнирге халықаралық шебер (IM) Алуа Нұрман қатысты. Ол FIDE рейтингі бойынша 20 жасқа дейінгі қыздар арасында əлемде 1-орында тұр жəне əйелдер арасында əлемдік топ-30-ға (26-орын) кіреді. Спортшы қатысушыларға бірнеше жыл бұрын өзі осы турнирде ойнағанын айтты.
«Бұл бастаманың дамып, дəстүрге айналып келе жатқанын көру өте қуанышты. Университетке түсу — өмірдегі маңызды кезең. Барлық қатысушыларға оған байыпты жəне шабытпен қарауларын шын жүректен тілеймін», — деді Алуа Нұрман.
Тақта аудиторияға енгенде
Шахмат көптен бері жай ойын немесе спорт түрі ретінде қабылданбайды. Зерттеулер оның логика, зейін шоғырландыру жəне стратегиялық ойлау дағдыларын дамытуға əсерін растайды — бұл дағдылар кез келген мамандықта сұранысқа ие. Сондықтан əлемнің көптеген университеттері шахмат клубтары мен кабинеттерін ашып, шахматты студенттік өмірге енгізуде. Қазақстан да осы бағытта жүріп келеді. AlmaU-дағы шахмат кабинеті ашу — осы үдерістің бір бөлігі. Университет үшінші жыл қатарынан өткізіп отырған турнир біртіндеп институционалдық дəстүрге айналуда: гранттары, жюридегі гроссмейстерлері жəне жүздеген жас қатысушысы бар. Шахмат пен білім беру жақындасуда. AlmaU — бұл процестің іс жүзінде қалай жүзеге асатынының нақты үлгісі.
